بۆچوونی من لەسەر ئەم شێعرە (ئەنوەر)

خولانەوەی ناو بازنە: شێعری شەو و ڕۆژی خاتوو ھەستی سەمەد لەوشێعرانەیە کاتێ بینیم و خوێندمەوە سەرنجی ڕاکێشام. ئەو دۆست و ھاوڕێ ئازیزانەی دەمناسن، دەزانن زۆر نین ئەو شێعرانەی سەرنجم ڕابکێشن.
بەڵام ئەم شێعرە لە دوو سۆنگەوە سەرنجی منی ڕاکێشا. یەکەم گرینگی دانی شاعیرەکەی بە فۆرم و شێوەی داڕشتنی شێعرەکە، چونکە بەداخەوە ماوەی چەن ساڵێکە شێعری باش کەم دەبینم کە گرینگی بە فۆرمەکەی درابێت.

دووەم بابەت لەم شێعرەدا ئەوەیە کە بە خوێندنەوە و وردبوونەوە تێدەگەین بیرکردنەوەی لەپشتەوە بووە، واتە شێعرەکە سەرەتا پلانی داڕشتنی ھەبووە ، ئامانجی دیاریکراوی ھەبووە و سەرەتا وکۆتایی بۆ دیاری کراوە.

نموونەکەی دروستکردنی ئەو بازنەیە کە بەم شێوەیە دروست کراوە: دۆخ و فەزاکە لە کەشێکی تاریکدا دەچێتە پێشەوە، بیر لە ڕوناکی کردنەوە، لەھاوسەر و مناڵەکە، (لەگەڵ سەکدا ) بیرکردنەوە لەوەفا و لە کوتاییدا بیر له‌ نووسینى شیعرێكى تاریك.

بگەڕێینەوە بۆ تاریکییەکەف مرۆڤ ەرداوەم خۆی لەو بازنە تاریکەدا دەبینێت کە دەوری گرتووە. سەرەتا بیر لە ڕووناکی دەکاتەوە، ئەمە سەرەتای ژیانە و مرۆڤ ھیوادارە بە ئاسۆ و داھاتووی گەش و ڕزگاربوونی لەو تاریکییە.

مرۆڤ بیر لە ھاوسەر و منداڵەکەی دەکاتەوە، لەم قۆناخەدا ھاوسەر و منداڵەکە تا ڕادەیەک سەرقاڵی دەکەن و تەنیاییەکەی بۆ کەمتر یان کەم ڕەنگتر دەکەنەوە( کە ھەڵبەت ھێماشە بۆ تێکەڵبوون بە ژیانی ڕۆژانە و دووپاتبوونەوەی ڕووداوەکان)، قۆناخی سێھەم دیسان تەنیایی دەست پێدەکاتەوە منداڵی لا نامێنێت و ھاوسەریش نییە(مردن یان جیابوونەوە، یان تەنانەت دەرک نەکردنی یەکتری) و لە تەنیایی دا پەنا بردنە بەر ئاژەڵ(سەگ) کە وەفاش وەک ھێمایە بۆ ئەو ئاژەڵە ھاتوتەوە و ڕەنگەش ھێما بێت بۆ بێ وەفایی مرۆڤەکانی تر.

لە کۆتاییدا مرۆڤ و شەو، واتە دیسان تەنیایی و خۆی و پەنا بردنە بەر شتێکی دیکە بۆ ڕەواندنەوەی تەنیاییەکە(شعر). ئەم بزووتنە و ئەم خولاندنەوە کە ھاوکاتە لەگەڵ چاوەڕوانیدا و ھەرجارەو بۆ شتێک کە ببێتە بیانوویەک بۆ درێژەدان بەژیان لەسەرەتای بوونەوە تا ئێستا و لە داھاتووشدا گەورەترین کەڵکەڵەی مروڤ بووە و چارەیەکی بۆ نادۆزێتەوە.

تەنیا خۆی بەشتێکەوە سەرقاڵ دەکات بۆ ئەوە بۆ ساتێکیش بووە ئەو تەنیاییەی بیر بچێتەوە. واتە مرۆڤ بەردەوام لەو تاریکی(تەنیای)ییەدایە و لە شێعرەکەی خاتوو ھەستیدا بەشێوەیەکی ڕێک و پێک و بە بیرکردنەوەوە داڕێژراوە. ئەمە خۆی فۆرمێکی گونجاویشی بۆ ئەو شێعرە پێک ھێناوە.